بخشی نگری، ضربه ای مهلک به تن رنجور اقتصاد - وبلاگ سوئیچ دستی

به گزارش وبلاگ سوئیچ دستی، واقعیت راهبردی و استراتژیک ایران و واقع شدن در یکی از مهم ترین شاهراه های حیاتی دنیا، سبب شده تا به رغم تحریم های ظالمانه آمریکا، کشورهای مجاور بنا به ضرورت و منافع خود، بخش عمده ای از تحریم های اعمال شده علیه جمهوری اسلامی ایران را در عمل نادیده بگیرند و تبادل تجاری و همچنین ترانزیت کالا و محصولات در بخش های مختلف هر چند با موانع و تنگناهایی روبرو بود اما فی نفسه آثار مترتب بر چنین فعالیت هایی باعث خروج کشور از چنبره فشارهای مالی شد.

هر چند سهم ایران در مبادلات مالی در منطقه حتی پیش از کرونا نیز هیچ سنخیتی با ظرفیت های متنوع کشور نداشت، اما همان گونه که اشاره شد، به منزله روزنه ای برای برون رفت از شرایط بحرانی امکان تنفس به اقتصاد و تجارت ایران می داد.

با امعان نظر به اهمیت و صندلی صادرات غیرنفتی به ویژه محصولات معدنی و شرایط خاصی که امروز پیامد رکود مالی در سراسر دنیا است، اتخاذ تدابیر و تصمیمات عقلایی که بتواند تاب آوری بخش های مختلف همانند معدن و صنایع معدنی را در این وانفسای تجربه نشده نسبت به گذشته افزایش دهد، از چنان اهمیتی برخوردار است که حرکت بر مدار خرد جمعی و امتناع از هرگونه تک روی را الزام آور نموده است.

شوک ناشی از شیوع ویروس کرونا، کالبد نحیف اقتصاد ایران را با چالش های جدی روبرو نموده است، همانند بسته شدن مرزها که بخش عمده محصولات صادراتی را که فسادپذیر و دارای تاریخ انقضا هستند؛ دچار خسارت جبران ناپذیر نموده است، مساله بعدی برنامه ریزی فراوری واحدهای صادراتی و پیش بینی آنها برای بازار دچار آسیب جدی می گردد؛ اما انتظار می رود فعالان و دست اندرکاران به جای واگویی مسائل و مرثیه خوانی؛ به منظور ساماندهی اقتصاد ملی و ایجاد فرصت برای گذر از شرایط حاد فعلی از راهکارهای مختلف، بر پایه مدل های مالی و علمی رهیافت های شفابخشی را یافته و در راستا پویایی اقتصاد ملی مورد استفاده قرار دهند.

در طول یک سال و نیم گذشته مهم ترین منبع درآمدی کشور از محل صادراتی غیرنفتی است و اختلال در این مساله درآمدها را دچار مشکل می نماید. کاهش درآمدهای ارزی، واردات اقلام مورد احتیاج را دچار اشکال می نماید و در حوزه کسب وکار داخلی به دلیل شیوع کرونا و بسته شدن مرزها، شاهد هستیم طیف گسترده ای از کسب وکارهای کوچک به خصوص در حوزه خدمات رفاهی و خدمات گردشگری، رستوران ها، تور و تورگردانی که حجم آنها از نظر تعداد و اشتغال زایی قابل توجه است، دچار رکود شده است.

آنالیز در مرکز آمار و اطلاعات مالی با آنالیز شاخص شامخ نشان می دهد که در سال آینده در بخش خدمات، فرایند نزولی خواهیم داشت که نشانه تعمیق رکود در بخش خدمات خواهد بود، برجسته سازی مقوله شیوع کرونا در ایران در بدو امر از سوی همسایگانی رقم خورد که بعضا تصور تامین مایحتاج مورد احتیاج اتباعشان بدون اتکا بر تجارت غیرشفاف با ایران سخت و سخت است اما با سپری شدن چند صباحی و معین شدن فراگیری این ویروس منحوس، اقتصاد این کشورها را نیز متزلزل کرد و هم اینک خود در ورطه و باتلاقی گرفتار شده اند که پیش از این گمان می کردند مختص جمهوری اسلامی ایران است اما امروز به خوبی این واقعیت عیان شده است که ضربات مهلک کرونا پیکر اقتصاد کشورهایی را آماج حملات سهمگین خود نموده که قبل از آن به مخیله هیچ کارشناس و صاحب نظری نمی رسید.

راقم این سطور ضمن اذعان به اثرات سونامی وار ویروس کرونا بر تجارت و اقتصاد ایران مصمم است یک نکته را به صورت روشن به مخاطب منتقل کند که این چالش و بحران منحصر به ایران نیست و همین امر می تواند دستمایه ای برای چاره اندیشی و کالبدشکافی مسائل با هدف کاستن از دامنه مسائل و سرعت بخشی به فرایند فائق آمدن بر چالش های پدیدار شده باشد.

احصای حجم خسارات ناشی از به تعطیلی کشیده شدن تجارت ایران با کشورهای همسایه احتیاج به آنالیز های دقیق و کارشناسانه دارد اما تشدید ضرباهنگ رکود در فعالیت های فراوریی و به مخاطره افتادن فرصت های شغلی زنگ های خطر و هشدار را به صدا درآورده است و این حقیقت کتمان ناپذیر رسالت متولیان و تصمیم سازان و تصمیم گیران در بخش های مالی را دو چندان نموده است.

بخشی نگری و عدم توجه به منافع و مصالح ملی به مثابه خدنگ زهرآگینی است که می تواند کالبد رنجور و از نفس افتاده اقتصاد ایران را با تهدیدات جدی تر روبرو سازد و تیر خلاص را بر پیکر اقتصاد ملی وارد کند.

واقعیات میدانی و ارزیابی صحیح از تحولات مالی دوران کرونایی و پساکرونایی باید در دستور کار همه علاقه مندان به این مرز و بوم باشد، مگر شاهد این حقیقت نیستیم که کرونا اتحادیه عظیم مالی مانند اروپا را در چنان مخمصه ای قرار داده که تعارفات معمول دیپلماتیک را کنار گذاشته و از امکان مرگ این اتحادیه سخن می رود.

وفور مواهب طبیعی و خداداد در کشور ما به عنوان مزیتی است که می تواند در راستای ترمیم آسیب های جدی مالی اثربخش باشد، برگزاری نشست های هم اندیشی صاحبان صنایع با دولتمردان نباید در حصار مانورهای رسانه ای ابتر بماند.

فعال شدن بخش مالی در وزارت امور خارجه و حرکت بر مدار نقشه راه ترسیم شده، استفاده از ظرفیت تشکل های صنفی بخش خصوصی فعال در عرصه صنعت، معدن و تجارت از یک سو و باورمندی به خلاقیت و نبوغ ایرانی در پیمایش راستا سخت اما با افقی روشن و توجه به سایر متغیرها و پارامترهای موثر، می تواند رافع بخش زیادی از مسائل ناشی از شیوع کرونا بر تجارت ایران باشد.